کالیبراسیون یا استاندارد کردن تجهیزات اندازه گیری
استاندارد کردن تجهیزات اندازهگیری (Calibration / Standardization) یعنی اطمینان از اینکه دستگاه اندازهگیری مقدار درست را با دقت مشخص نشان میدهد و نتایج آن قابل اعتماد و قابل مقایسه با مراجع معتبر است.
۱. تعریف استاندارد کردن (کالیبراسیون)
استاندارد کردن تجهیزات اندازهگیری فرآیندی است که در آن:
خروجی دستگاه اندازهگیری
-
با استاندارد مرجع شناختهشده و معتبر
مقایسه میشود و در صورت لزوم تنظیم (Adjustment) انجام میگیرد.
📌 مرجع معمولاً به استانداردهای ملی یا بینالمللی (مانند ISO، NIST، OIML) قابل ردیابی است.
۲. چرا استاندارد کردن مهم است؟
✔ جلوگیری از خطای اندازهگیری
✔ تضمین کیفیت محصول یا خدمات
✔ رعایت الزامات قانونی و استانداردها (مثل ISO 9001 و ISO/IEC 17025)
✔ افزایش ایمنی (بهویژه در تجهیزات پزشکی و صنعتی)
✔ امکان مقایسه نتایج در زمانها و مکانهای مختلف
۳. انواع تجهیزات اندازهگیری که نیاز به استاندارد دارند
-
ابزاردقیق مکانیکی: کولیس، میکرومتر، گیجها
-
الکتریکی: مولتیمتر، اسیلوسکوپ، آمپرمتر
-
دما: ترمومتر، ترموکوپل، RTD
-
فشار: مانومتر، ترانسمیتر فشار
-
جرم و وزن: ترازوها
-
طول و زاویه: خطکش دقیق، گونیا، زاویهسنج
۴. مراحل استاندارد کردن تجهیزات اندازهگیری
-
بازرسی ظاهری دستگاه
-
مقایسه با استاندارد مرجع
-
ثبت خطا (Error)
-
تنظیم دستگاه در صورت امکان
-
اندازهگیری مجدد برای تأیید
-
صدور گواهی کالیبراسیون
📄 گواهی شامل موارد زیر است:
-
تاریخ کالیبراسیون
-
عدم قطعیت اندازهگیری
-
نتایج قبل و بعد از تنظیم
-
ردیابی به استاندارد مرجع
۵. دوره زمانی استاندارد کردن
بسته به موارد زیر تعیین میشود:
-
میزان استفاده از دستگاه
-
حساسیت فرآیند
-
شرایط محیطی
-
توصیه سازنده
⏱ معمولاً:
-
تجهیزات حساس: هر ۳ تا ۶ ماه
-
تجهیزات عمومی: سالانه
۶. تفاوت کالیبراسیون و تنظیم
| مورد | کالیبراسیون | تنظیم |
|---|---|---|
| مقایسه با مرجع | ✅ | ❌ |
| اصلاح خطا | ❌ | ✅ |
| ثبت نتایج | ✅ | ❌ |
📌 کالیبراسیون الزاماً شامل تنظیم نیست.
۷. استانداردها و مراجع مهم
-
ISO 9001 – مدیریت کیفیت /
-
ISO/IEC 17025 – آزمایشگاههای کالیبراسیون
-
NIST – مرجع آمریکا
-
OIML – ابزارهای اندازهگیری قانونی
آزمایشگاه فشار
آزمایشگاه دما
آزمایشگاه جرم
آزمایشگاه رطوبت
آزمایشگاه شیمی
کروماتوگرافی



اهم کارهایی که ما انجام می دهیم..
خدمات ما به:

محصولات و خدمات
